لطفا برای مشاهده چکیده به متن کامل (PDF) مراجعه فرمایید.

لطفا برای مشاهده چکیده به متن کامل (PDF) مراجعه فرمایید.

هدف از این تحقیق تجزیه اثرات متقابل ژنوتیپ و محیط بر روی عملکرد علوفه تر 15 لاین سورگوم علوفه ای با استفاده از تجزیه مدل اثرات اصلی افزایشی و ضرب پذیر امی (AMMI) و نیز ارزیابی ژنوتی پها، محی طها و اثرات متقابل آنها با استفاده از آمار ههای پایداری و اکووالانس ریک بود. آزمایشات در دو ایستگاه تحقیقات کشاورزی نیشابور و طرق مشهد طی سال های 88 - 1386 به مدت سه سال زراعی اجراء شدند. نتایج حاصل از تجزیه امی بر روی عملکرد علوفه تازه نشان داد که اثرات اصلی ژنوتیپ، محیط، اثرات متقابل آنها و دو مولفه اول اثر متقابل معنی دار بودند. نمودار بای پلات امی قادر به تفکیک ژنوتی پهای پایدار و محیط های با قدرت تفکیک بالا از محیط های ضعیف بود. در محیط های مورد بررسی بر اساس نتایج تجزی ه امی و پارامتر های پایداری مورد مطالعه، ژنوتیپ های 15و 5 با عملکرد بالاتر از میانگین دارای بیشترین پایداری بودند در صورتیکه ژنوتیپ های1 و 3 با بیشترین تاثیر در اثر متقابل ناپایدارترین ژنوتی پها شناخته شدند. نتایج حاصل از توصیه ژنوتی پها برای دو منطقه مورد مطالعه در مدل امی نشان داد که ژنوتیپ های1 و 3 بیشترین سازگاری را در سه سال زراعی به شرایط نیشابور داشتند، در حالیکه ژنوتیپ های 5 و 15 بیشترین سازگاری را به شرایط مشهد در طی این بررسی نشان دادند.

به منظور بررسی سازگاری و تعیین ارزش زراعی هیبریدهای جدید ذرت، 16 ژنوتیپ ذرت علوفه ای داخلی و خارجی به همراه  سه ژنوتیپ رایج KSC704، Bolson و Massil در چهار منطقه مختلف (کرج، مغان، جوین و دزفول) در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی در چهار تکرار به مدت دو سال (1399 و 1400) مورد ارزیابی قرار گرفتند. صفات مهم از قبیل روز تا گلدهی، ارتفاع بوته، ارتفاع بلال، نسبت بلال به بوته و عملکرد علوفه تر بر اساس دستورالعمل آزمون تعیین ارزش زراعی ذرت یادداشت برداری گردید. برای ارزیابی پایداری عملکرد از ضریب تغییرات محیطی فرانسیس وکاتنبرگ استفاده شد. نتایج مقایسه میانگین دو ساله عملکرد نشان داد هیبریدهای Egean، Sy-Lavaredo، ZP873، Zarin2 و Zarin3 به ترتیب با 65/4، 64/8، 64/7، 63/8 و 62/3 تن در هکتار بالاترین عملکرد علوفه تر را داشتند، در حالیکه میانگین عملکرد ارقام شاهد 60 تن در هکتار بود. هیبریدهای Sy-Andromeda، Sy-Lavaredo، Egean، Jeta poly، Zarin 1، Zarin 2، Zarin 3 و ZP873 به دلیل عملکرد و پایداری عملکرد بالاتر از میانگین شاهدها و با سازگاری عمومی قابل معرفی هستند. هیبریدهای Sy-Bilbao و BT-6470 در مناطق کرج و دزفول و هیبریدهای ZP600 و Ajeeb نیز در منطقه جوین با سازگاری خصوصی قابل توصیه هستند. هیبریدهایZP707 ، RGT-Joxxlin، RGT-Coruxxo و Exxupery به دلیل میانگین عملکرد علوفه کمتر و پایداری عملکرد کمتر از میانگین شاهدها  شایستگی معرفی رقم را دارا نمی­ باشند.

وجود تنوع در منابع کشت و زرع ازجمله علوفه یکی از راهکارها در نیل به کشاورزی پایدار است. درمجموع تعداد 64 توده از گرامینه های علوفه ای: Bromus، Dactylis، Festca، Phalaris و Poa در مزرعه تحقیقاتی در کرج کشت و صفات زراعی- مورفولوژیکی هر توده طبق دستورالعمل های استاندارد یادداشت برداری گردید. تنوع خوبی برای بیشتر صفات در هر محصول و در کل کلکسیون دیده شد. آزمون F برای بیشتر صفات زراعی در تجزیه واریانس یک طرفه معنی دار بود. گروه بندی دانکن برای مقایسه جنس های فوق الذکر برای صفات مهم زراعی انجام شد. در صفت عملکرد مشاهده ای در تابستان، Phalaris به تنهایی در بالاترین گروه وBromus ، Festuca و Dactylis در مرتبه های بعدی و Poa و Agrostis در پایین ترین گروه قرار گرفتند. نتایج این تحقیق نشان داد وجود ظرفیت بالای تولید علوفه در این گیاهان، می تواند آنها را با توجه به نیازهای مناطق مختلف اکولوژیکی کشور برای استفاده در سیستم های زراعی مطرح نماید.

سورگوم علوفه ای رقم اسپیدفید در سه دور آبیاری چهار، هفت و ده روز در مزرعه دانشگاه آزاد اسلامی ایرانشهر مورد بررسی قرار گرفت آزمایش به صورت کرت های خرد شده در قالب بلوک های کامل تصادفی با 3 تکرار انجام گرفت. عامل اعمال دور آبیاری بعد از مرحله پنجه دهی در کرت های اصلی و تراکم های 8- 12- 15 سانتی متر در کرت های فرعی قرار گرفتند. کاشت در تاریخ 15 اردیبهشت 1382 روی پشته انجام گرفت، خطوط کشت شامل 6 خط به طول 8 متر و فواصل بین ردیف 50 سانتی متر در نظر گرفته شد. صفات مختلف فیزیولوژیکی مربوط به اجزا عملکرد در طول دوره رشد اندازه گیری شد و در انتها پس از تجزیه واریانس بین ارقام مقایسه میانگین انجام شده و بهترین دور آبیاری و تراکم مشخص گردید. در این آزمایش بهترین رژیم آبیاری انجام آبیاری در هر 4 روز و بهترین تراکم 12 سانتی متر انتخاب شدند. نتایج به دست آمده نشان داد که علوفه تر در سطوح آبیاری چهار، هفت، ده روز در یک گروه قرار دارند در حالی که پس از خشک شدن میزان علوفه خشک در سطح آبیاری اول و تراکم دوم با میزان 37.13 تن در هکتار بیشترین مقدار را به خود اختصاص داده است. درصد وزن خشک به وزن تر در سطوح مختلف آبیاری در سطح %5 تفاوت معنی دار داشت. و همچنین تراکم ها و اثر متقابل تراکم در سطوح دور آبیاری در سطح %1 دارای تفاوت معنی دار بود. اسید پروسیک موجود در برگ ها فقط در سطوح آبیاری دارای تفاوت معنی داری بود و بین تراکم ها و اثر متقابل تراکم در سطوح آبیاری تفاوت معنی داری وجود نداشت.

به منظور مقایسه پتانسیل تولید علوفه ارقام شبدر، پژوهشی در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با 12 تیمار و سه تکرار و به مدت سه سال در کرج به اجراء در آمد.  نتایج نشان داد که از نظر عملکرد علوفه خشک اثر سال، رقم، چین و چین × رقم در سطح یک درصد تفاوت معنی داری دارند. این نتایج بیانگر اختلاف پتانسیل تولید علوفه ارقام شبدر در چین های مختلف است. مقایسه چین ها نشان داد که از نظر عملکرد علوفه خشک در سال های 1378 و 1380 چین اول به ترتیب با 14/2 و 85/2 تن و در سال 1379 چین دوم با 68/2 تن در هکتار بیشترین عملکرد را داشتند. به طور کلی عملکرد علوفه خشک در چین اول برتر از سایر چین ها بود. مقایسه میانگین عملکرد علوفه ارقام شبدر در مجموع چین ها نشان داد که در سال 1378شبدر ایرانی الشتر با 48/8 تن، در سال 1379شبدر ایرانی دو چین کردستان با 31/9 تن و در سال 1380 شبدر ایرانی الشتر با 53/8 تن در هکتار بیشترین عملکرد علوفه خشک را تولید کردند. مقایسه میانگین ها نشان داد که بین ارقام شبدر از نظر صفات مورفولوژیکی در سطح یک درصد تفاوت معنی داری وجود دارد به طوری که از نظر ارتفاع گونه شبدر برسیم و از نظر فاصله میانگره و تعداد شاخه فرعی گونه شبدر ایرانی و از نظر نسبت برگ به ساقه گونه شبدر قرمز برتری نشان دادند. با توجه به پتانسیل تولید ارقام شبدر در سه سال آزمایش، ارقام شبدر الشتر، سیمیپلیزوم و تولیدی کرج برای منطقه کرج قابل توصیه است.

به منظور بررسی تاثیر نسبت های اختلاط جو (Hordeum vulgare) و نخودسیاه (Cicer arietinum L.) در تولید علوفه سبز تحت شرایط دیم، یک آزمایش مزرعه ای در مزرعه تحقیقاتی پردیس کشاورزی دانشگاه تهران (واقع در کرج) در سال زراعی 83-1382 انجام شد. برای این منظور از طرح آماری بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار و 11 تیمار استفاده شد. تیمارهای آزمایش از ترکیب فاکتوریل تراکم های نخود (100%، 75% و 50% کشت خالص) و جو (100%، 75% و 50% کشت خالص) حاصل شدند. علاوه بر این دو تیمار کشت خالص نخود و جو نیز به عنوان شاهد کشت گردید. در این آزمایش بذر جو رقم والفجر و نخود اکوتیپ 4322 به طور همزمان با رعایت نسبت های اختلاط مورد نظر کشت شدند. پس از برداشت علوفه سبز، عملکرد کمی و کیفی علوفه جو و نخود در کشت خالص و مخلوط مورد بررسی قرار گرفت. نتایج نشان داد که عملکرد علوفه نخود و جو تحت تاثیر تیمار نسبت اختلاط قرار گرفت .(P<0.01) از نظر عملکرد علوفه نخود، بین تیمارهایی که تراکم نخود در آنها 100% بود و هچنین از نظر عملکرد علوفه جو بین تیمارهایی که دارای تراکم 100% جو بودند تفاوت معنی داری وجود نداشت. در میان تیمارهای مخلوط نسبت اختلاط جو 100%- نخود100 % با تولید 2981 کیلوگرم در هکتار بیشترین ماده خشک علوفه را به خود اختصاص داد. بررسی کیفیت علوفه نشان داد کلیه صفات کیفی به غیر از کربوهیدرات های محلول تحت تاثیر تیمار نسبت اختلاط در کشت مخلوط قرار گرفته و معنی دار شدند. اگرچه بیشترین عملکرد پروتئین (358.5 کیلوگرم در هکتار) از تیمار 50% جو05 % نخود بدست آمد ولی با تیمار جو 100%- نخود100 % که 318.4 کیلوگرم در هکتار پروتئین تولید نمود در یک گروه آماری قرار داشت. از طرفی با افزایش نخود به سیستم کشت جو، همواره درصد خاکستر (مواد معدنی موجود در علوفه) و فیبر خام بهبود یافت.